BAXSHICHILIK SANATI: EPOS, IJRO VA UNI TADQIQ ETISH METODLARI

Authors

Abstract

Mazkur maqolada baxshichilik san’atining tarixiy shakllanishi, qahramonlik eposining genezisi, mifologik-marosimiy ildizlari hamda epik ijrochilik an’analarini tadqiq etishning nazariy-metodologik masalalari yoritiladi. Xalq dostonlarini badiiy so‘z san’ati namunasi sifatida o‘rganishning ilmiy ahamiyati, epik matn va og‘zaki ijro o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik, baxshining qadimgi jamiyatdagi ijtimoiy-ma’naviy mavqei hamda uning insonlar va ruhlar olami o‘rtasidagi vositachi sifatidagi mifologik talqini tahlil qilinadi. Shuningdek, qahramonlik eposining dastlabki mifologik va marosimiy xususiyatlari, so‘z va ohangning magik vazifasi, epik formulalarning shakllanish jarayonlari hamda ularning tarixiy taraqqiyot davomida estetik funksiyaga o‘tishi masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda eposni tarixiy, mifologik, struktur-poetik va qiyosiy-tipologik yondashuvlar asosida o‘rganish imkoniyatlariga e’tibor qaratilib, baxshichilik san’atining sinkretik tabiati va og‘zaki epik ijodning badiiy-estetik mohiyatini kompleks tadqiq etish zarurati asoslanadi.

Author Biography

  • Jabbor Eshonqulov, O‘zRFA O‘zbek tili, adabiyoti va tarixi instituti yetakchi ilmiy xodimi

    O‘zRFA O‘zbek tili, adabiyoti va tarixi instituti yetakchi ilmiy xodimi, filologiya fanlari doktori, professor

References

1. Гринцер. Эпос древного мира // Типология и взаимосвязы литературы древного мира.–М.: Наука, 1971.–С.134–205; Жирмунский. Тюркский героический эпос//Избранные труды. –Л.:Наука. 1974. – с.725; Жирмунский В.М., Зарифов Х.Т. Узбекский народный героический эпос. - М., ГИХЛ, 1947. – С.536; Зарифов Х.Т. Основные мотивы эпоса «Алпамыш» // Об эпосе «Алпамыш». ‒ Ташкент, 1959. ‒ С.8–20; Илларионов В. В. Якутское сказительство и проблемы возрождения олонхо. – Новосибирск: Наука, 2006. –С.67–77; Лорд Альберт. Сказитель. –М.: Восточная литература, 1994. –368 с;Путилов Б. Эпическое сказительство.–М.:Восточная литература, 1997. –295 с; Райхл К. Тюркский эпос: традиции, форми, поэтическая структура. ‒ М.: Восточная литература, 2008. – 400 с.

2. Мирзаев Т. “Алпомиш” достонининг ўзбек вариантлари. – Тошкент: Фан, 1968. – 152 б; Мирзаев Т. Халқ бахшиларининг эпик репертуари. – Тошкент: Фан, 1979. – 160 б;

3. Алпомиш. Достон. Фозил Йўлдош ўғли варианти. Ёзиб олувчи М.Зарифий. Нашрга тайёрловчилар Ҳ.Зарифов, Т.Мирзаев. ‒ Тошкент: Шарқ, 1999. –832 б.

4. Райхл К. Тюркский эпос: традиции, форми, поэтическая структура. ‒ М.: Восточная литература, 2008. – 400 с.

5. Путилов Б. Эпическое сказительство.–М.:Восточная литература, 1997. –295 с.

6. Жирмунский. Тюркский героический эпос//Избранные труды. –Л.:Наука. 1974. – с.725; Лорд Альберт. Сказитель. –М.: Восточная литература, 1994. –368 с.

7. Лорд Альберт. Сказитель. –М.: Восточная литература, 1994. –368 с.

Additional Files

Published

2026-10-05